Blackout medialny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Uczestnik demonstracji „Okupuj Wall Street”, której uczestnicy sprzeciwiali się m.in. braku informowania o wszystkim opinii publicznej.

Blackout medialny – pojęcie odnoszące się do cenzury wiadomości oraz innego rodzaju treści w mediach, które dotyczą konkretnego tematu i są blokowane z dowolnych powodów. Można podzielić go na dwie kategorie, różniące się genezą: samoistny oraz wymuszony przez władze[1]. Uznaje się go za wyraz ograniczenia wolności słowa oraz coś, co godzi w prawa każdego człowieka – dotyczy on również tradycyjnej prasy, jednak w takim przypadku nosi nazwę blackoutu prasowego[2].

Najczęściej do blackoutu medialnego dochodzi w sytuacjach wojny, kiedy staje się metodą na uniknięcie zaniepokojenia ludzi[3], albo w trakcie ważnych wydarzeń. Czasami zostaje nawet ogłoszona formalna cenzura. Służy ochronie morale obywateli, bądź konkretnych osób albo władzy, która chce usunąć nieprzyjazne jej media albo wiadomości.

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Historyczne[edytuj | edytuj kod]

Już w trakcie trwania II wojny światowej dochodziło do aktów blackoutu medialnego. Media w południowej Japonii miały zakaz informowania o ataku atomowym USA na Hiroszimę i Nagasaki, co pozwoliło uniknąć paniki wśród mieszkańców[4].

Z kolei w Stanach Zjednoczonych Ameryki Urząd Cenzury wysyłał pisma do gazet oraz stacji radiowych, aby nie informowały swoich odbiorców o zaobserwowaniu pojawienia się lub eksplozji balonów śmierci[5]. Dzięki temu Japończycy nie mogli poznać z mediów dokładniejszych danych na temat skuteczności swojej broni. W sześć miesięcy od rozpoczęcia te ataki ustały. Blackout medialny został zawieszony przez amerykańskie władze w chwili zanotowania pierwszych ofiar tej broni, w celu ostrzeżenia obywateli o grożącym im niebezpieczeństwie.

Wielka Brytania w trakcie II wojny światowej uznała, że cywile nie muszą wiedzieć o katastrofie statku pasażerskiego RMS Lancastria, co miało utrzymać ich morale na wyższym poziomie. Kiedy jednak wiadomości na ten temat pojawiły się w zagranicznych mediach, cenzurę zniesiono.

W trakcie I wojny w Zatoce Perskiej nie pojawiały się jakiekolwiek niezależne korespondencje medialne z Iraku[6].

Aktualne[edytuj | edytuj kod]

Urząd Cenzury USA wysyłał informacje do mediów, aby nie publikowały informacji o japońskich balonach śmierci.

Obecnie często dochodzi do blackoutu medialnego, nie będącego bezpośrednio spowodowanego przez oficjeli. Wielu krytyków przywołuje tu przykład braku wiadomości na temat masakry w Wichita, czyli serii rabunków, ataków, gwałtów i morderstw dokonanych w dniach 7-14 grudnia przez braci Carr. Podobno blackout był motywowany rasą napastników oraz ich ofiar. Wskazuje się tu także przykład ciszy medialnej o morderstwie Channon Christian i Christophera Newsom w Knoxville, w stanie Tennessee[7].

W Chinach można się spotkać z blackoutem medialnym. Tzw. internetowi policjanci, których jest łącznie ok. 300 tysięcy, pilnują, aby strony internetowe, ocenione wcześniej jako publikujące niepożądane treści lub niepoddające się kontroli, były blokowane. Wskutek tego w Państwie Środka nie są dostępne takie portale, jak Twitter, Youtube, Al Jazeera, Bloomberg czy wyszukiwarka Google. Z kolei teksty lub posty zawierające nieodpowiednią zawartość mogą być usunięte lub zablokowane. Według statystyk w 2011 roku usunięto około 13% wszystkich wpisów w chińskich mediach społecznościowych[8].

W Sudanie wprowadzono zakaz pisania informacji na temat sytuacji w Darfurze i innych regionach. Ograniczono nakłady prasy, aresztowano kilku dziennikarzy (jesienią 2014 roku co najmniej trzech), a rząd wprowadził prawo pozwalające stosować cenzurę prewencyjną[9]. Oficjalnie jest to spowodowane wojną domową.

W Serbii na przestrzeni lat 2014 – 2018 doszło do zablokowania kilku znaczących mediów, takich jak Radio B92, RTV Studio, RTV Vojvodina czy Newsweek. W kraju zorganizowano liczne protesty przeciwko obecnemu prezydentowi[10], a wcześniejszemu premierowi, Aleksandarowi Vucicowi, który jest oskarżany o naruszanie wolności mediów[11]. Serbski dziennikarz, Slobodan Georgiev, napisał list do prezydenta Europejskiej Federacji Dziennikarzy, Mogensa Blichera Bjerregarda. Zaznaczył w nim, że wiele gazet musi zostać zamkniętych z powodu braku funduszy na druk oraz dystrybucję, co spowodowały działania rządu.

Spekuluje się również, że w 2016 roku rząd Wielkiej Brytanii nałożył cenzurę na jakiekolwiek informacje związane z francuskim ruchem Nuit Debout z uwagi na wówczas przeprowadzane referendum w sprawie członkostwa państwa w Unii Europejskiej.

W 2017 roku doszło również do zablokowania wybranych kanałów informacyjnych na terenie Pakistanu przez PEMRA, urząd regulujący oraz wydający licencje dla wszystkich mediów. Po dwudziestu sześciu godzinach powróciły jednak do normalnego nadawania[12].

Niektórzy uważają, że do blackoutu medialnego doszło również przed wyborami prezydenckimi w Stanach Zjednoczonych, kiedy to o kandydowanie w imieniu Partii Demokratycznej walczyli Bernie Sanders oraz Donald Trump. Pierwszy z nich na antenie ABC otrzymał jedynie 20 sekund, natomiast drugi – 81 minut[13].

Prezydent USA Donald Trump zastosował taką cenzurę 24 stycznia 2017 roku. Zabronił Agencji Ochrony Środowiska informowania o nowych kontraktach oraz dotacjach, a wtedy właśnie zadecydował o rozbudowie kontrowersyjnych ropociągów[14] Keystone XL oraz Dakota Access.

Blackout medialny niesie jednak ze sobą czasami również korzyści. Dopuszcza się go w sytuacjach, kiedy to milczenie na dany temat ma umożliwić ochronę czyjegoś życia. Stany Zjednoczone zdecydowały się na niego w 2005 roku w trakcie strajku komunikacji miejskiej w Nowym Jorku[15], ponieważ chciano zapewnić warunki do efektywnych negocjacji.

Władze Wielkiej Brytanii zastosowały blackout medialny, kiedy Książę Harry odbywał służbę w Afganistanie.

Z kolei w Kanadzie w 2008 roku zdecydowano się na to, żeby zapewnić bezpieczny powrót do kraju kanadyjskiej dziennikarce Mellissie Fung, która została wcześniej uratowana z rąk afgańskich porywaczy. Również Wielka Brytania zastosowała blackout medialny w sprawie aktywnej służby księcia Harry’ego w Afganistanie. Cisza została jednak przerwana przez zagraniczne media, wskutek czego trzeci w kolejce kandydat do tronu Wielkiej Brytanii musiał wcześniej wracać z frontu[16].

W sporcie[edytuj | edytuj kod]

W przypadku piłki nożnej, blackout medialny jest nazywany silenzio stampa (dosłownie: milczenie prasy). Dotyczy to sytuacji, w których zawodnicy i trenerzy danego klubu lub państwa odmawiają udzielania wywiadu i jakichkolwiek innych form kontaktu z mediami[17]. Najczęściej dzieje się tak w trakcie ważnych turniejów lub jest spowodowane brakiem obiektywności dziennikarzy na temat konkretnej drużyny. Pojęcie to narodziło się w Mistrzostwach Światach w Piłce Nożnej w 1982, kiedy włoski zespół uznał blackout medialny za sposób walki z plotkami i nieprawdziwymi wiadomościami na ich temat[18].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bartłomiej Dwornik, Cenzura w mediach [dostęp 2018-02-11] (pol.).
  2. news blackout | meaning of news blackout in Longman Dictionary of Contemporary English | LDOCE, www.ldoceonline.com [dostęp 2018-02-04] (ang.).
  3. Jeffery Alan Smith, War & Press Freedom: The Problem of Prerogative Power -. Language Arts & Disciplines, Oxford University Press, 1999.
  4. Prejudice haunts atomic bomb survivors, 27 września 2007 [dostęp 2018-02-04] [zarchiwizowane z adresu 2007-09-27].
  5. Historya.pl, Militarne ataki na Amerykę, o których mogłeś nie wiedzieć!, www.historya.pl [dostęp 2018-02-04].
  6. Hodalska, Magdalena., Korespondent wojenny : ofiarnik i ofiara we współczesnym świecie, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2006, ISBN 83-233-2161-2, OCLC 500478879.
  7. Is political correctness to blame for lack of coverage of horrific black-on-white killings in America's Deep South?, „Mail Online” [dostęp 2018-02-05].
  8. Trzy poziomy, 300 tys. ludzi. Ale najpotężniejszą cenzurę świata też można oszukać, „TVN24.pl” [dostęp 2018-02-05].
  9. Sudan: strajk głodowy dziennikarzy, „Portal STRAJK” [dostęp 2018-02-11] (pol.).
  10. Media 'turning blind eye' to Serbian anti-corruption rallies, „The Independent”, 8 kwietnia 2017 [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  11. A Cry for Help from Serbia’s Independent Media | Freedom House, freedomhouse.org [dostęp 2018-02-04] (ang.).
  12. Operation coverage:Pemra blocks news channels, www.thenews.com.pk [dostęp 2018-02-04] (ang.).
  13. Elliot Smilowitz, Sanders campaign slams ‘blackout’ by corporate media, „TheHill”, 12 grudnia 2015 [dostęp 2018-02-05].
  14. Keystone XL: Zielone światło dla strategicznego ropociągu w USA – BiznesAlert.pl, „BiznesAlert.pl”, 21 listopada 2017 [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  15. publish.nyc.indymedia.org | Complete Coverage of the NYC Transit Strike, nyc.indymedia.org [dostęp 2018-02-05].
  16. By Caroline Gammell, How the Prince Harry blackout was broken, 28 lutego 2008, ISSN 0307-1235 [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  17. Richard Williams, World Cup qualifying: The silent right of militant millionaires, the Guardian, 10 września 2004 [dostęp 2018-02-04] (ang.).
  18. Amy Lawrence, Amy Lawrence says Italy should look to 1982, the Guardian, 27 maja 2006 [dostęp 2018-02-04] (ang.).