Język bośniacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
bosanski jezik
босански језик
Obszar Bośnia i Hercegowina, Sandżak
Liczba mówiących ok. 2,5 mln.
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
Pismo/alfabet alfabet chorwacki, cyrylica serbska[a]
(dawniej również bosančica - cyrylica bośniacka[1])
Status oficjalny
język urzędowy  Bośnia i Hercegowina
Regulowany przez nieregulowany
Kody języka
ISO 639-1 bs
ISO 639-2 bos
SIL BOS
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-bośniacki online

Język bośniacki (bosanski / босански) – jedna z czterech ustandaryzowanych odmian serbsko-chorwackiego języka policentrycznego[4][5][6][7], oparta na dialekcie sztokawskim[8]. Używana jest przez Boszniaków i większości Bośniaków niedeklarujących przynależności etnicznej do jednej z trzech konstytutywnych grup w Bośni i Hercegowinie, gdzie obok standardów serbskiego i chorwackiego ma status języka urzędowego. Posługują się nią także Boszniacy zamieszkujący region Sandżak (na pograniczu Serbii i Czarnogóry). Standardem bośniackim mówi około 2 milionów ludzi.

Do zapisu tego standardu używa się głównie alfabetu łacińskiego, ale równoprawny status ma również cyrylica serbska[a].

Nazwa język bośniacki została przyjęta w 1995 roku po rozpadzie Jugosławii, stosuje się ją również w standardzie ISO 639. Niektórzy językoznawcy (niemal wyłącznie bośniaccy) wyrażają pogląd, że język bośniacki istniał już wcześniej i posiada własną, sięgającą wczesnego średniowiecza, historię. Jest to kwestia dyskusyjna i umowna, ponieważ dialekty języka serbsko-chorwackiego, jak i same języki standardowe – bośniacki, chorwacki i serbski są do siebie bardzo zbliżone. Jednak choć już w latach 70. XX w. zaczęto wyróżniać w języku serbsko-chorwackim subwariant bośniacki (obok wariantu serbskiego i chorwackiego), dopiero w 1995 r. Boszniacy zdecydowali się podnieść status swojej mowy do rangi języka narodowego i standardowego.

W latach 90. XX w. rozpoczął się proces kodyfikacji oraz elaboracji języka bośniackiego. Wydano pierwszy słownik i akademicką gramatykę, a także liczne podręczniki do nauki tego standardu (Isaković, Rječnik bosanskoga jezika: karakteristična leksika, Sarajewo 1995; Jahić, Školski rječnik bosanskoga jezika, Sarajewo 1999; Jahić, Halilović, Palić, Gramatika bosanskoga jezika, Zenica 2000). Na razie jednak stopień elaboracji i kodyfikacji tego wariantu jest wyraźnie niższy niż w przypadku większości języków standardowych.

Gramatyka[edytuj | edytuj kod]

Zob. język serbsko-chorwacki.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Fatima Pelešić-Muminović: Bosanski jezik. 1. Bemust, s. 5. (serb.-chorw.)
  2. Senahid Halilović: Pravopis bosanskoga jezika. Preporod, 1996, s. 15. (serb.-chorw.)
  3. Ronelle Alexander: Bosnian, Croatian, Serbian, a Grammar: With Sociolinguistic Commentary. Univ of Wisconsin Press, s. 1–2. ISBN 978-0-299-21193-6. (ang.)
  4. David Dalby, Linguasphere (1999/2000, Linguasphere Observatory), s. 445, 53-AAA-g, "Srpski+Hrvatski, Serbo-Croatian".
  5. Daniel Bunčić: Die (Re-)Nationalisierung der serbokroatischen Standards. W: Sebastian Kempgen: Deutsche Beiträge zum 14. Internationalen Slavistenkongress, Ohrid, 2008. Monachium: Otto Sagner, 2008, s. 93, seria: Welt der Slaven. OCLC 238795822. (niem.)
  6. Snježana Kordić: Jezična politika: prosvjećivati ili zamagljivati?. W: Saša Gavrić: Jezička/e politika/e u Bosni i Hercegovini i njemačkom govornom području: zbornik radova predstavljenih na istoimenoj konferenciji održanoj 22. marta 2011. godine u Sarajevu. Sarajewo: Goethe-Institut Bosnien und Herzegowina ; Ambasada Republike Austrije ; Ambasada Švicarske konfederacije, 2011, s. 61–62. ISBN 978-9958-1959-0-7. (serb.-chorw.)
  7. Enisa Kafadar: Bosnisch, Kroatisch, Serbisch – Wie spricht man eigentlich in Bosnien-Herzegowina?. W: Beate Henn-Memmesheimer, Joachim Franz: Die Ordnung des Standard und die Differenzierung der Diskurse. T. 1. Frankfurt nad Menem: Peter Lang, 2009, s. 103. OCLC 699514676. (niem.)
  8. Snježana Kordić. I dalje jedan jezik. „Sarajevske sveske”, s. 84, 87, 2005. Sarajewo. ISSN 1512-8539 (serb.-chorw.). 
  1. a b Cyrylica serbska jest równoprawnym sposobem zapisu standardu bośniackiego, ale w praktyce używa się jej prawie wyłącznie w Republice Serbskiej. W Federacji Bośni i Hercegowiny dominuje alfabet łaciński.[1][2][3]