Portal:Olsztyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


 < Portale < Geografia < Europa < Polska < Warmińsko-mazurskie < Olsztyn

Olsztyn-nawigacja: Portal  |  Projekt  |  Kategoria


edytuj  

POL Olsztyn COA.svg
P O R T A L    O L S Z T Y N

Olsztyn (dawniej hist. pol. Holstin) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy.

Olsztyn leży w południowej części Warmii, historycznej krainy należącej w latach 1466-1772 do Rzeczypospolitej.


edytuj  

Miasto jezior

W granicach administracyjnych Olsztyna leży 15 jezior, z czego 13 przekracza 1 ha powierzchni. Łącznie wszystkie jeziora zajmują 725 ha, co stanowi 8,25% powierzchni całego miasta. W zachodniej części Olsztyna jeziorność wynosi 40%, we wschodniej natomiast 8%.

Największym i zarazem najgłębszym olsztyńskim jeziorem jest Jezioro Ukiel, zwane również Krzywym. Jego powierzchnia wynosi 412 ha, a maksymalna głębokość dochodzi do 43 metrów. W pobliżu ulicy Jeziornej nad jeziorem Ukiel znajduje się kąpielisko miejskie.

Drugie co do wielkości jezioro w Olsztynie to jezioro Kortowskie, które z jeziorem Ukiel połączone jest przez rzekę Kortówkę. Powierzchnia jeziora to 89,7 ha, a maksymalna głębokość wynosi 17,2 metrów.

Drugim co do głębokości olsztyńskim jeziorem jest Tyrsko, często nazywane przez mieszkańców Olsztyna jeziorem Żbik. Maksymalna głębokość akwenu wynosi 30,6 metra, a jego powierzchnia to 18,6 ha.

Najmniejsze jezioro Olsztyna to z kolei jezioro Modrzewiowe. Jego powierzchnia zajmuje 0,25 ha. Jednym z płytszych jezior jest jezioro Trackie. Mimo, iż jest ono trzecim według wielkości olsztyńskim jeziorem (52.8 ha) to w najgłębszym miejscu liczy zaledwie 4,6 metrów.

edytuj  

Administracja

Osiedla olsztyna.svg

Olsztyn od 1999 roku nosi status miasta na prawach powiatu, będącego stolicą województwa warmińsko-mazurskiego, które powstało na skutek reformy administracyjnej również z 1999 roku. W latach 1975-1999 Olsztyn był stolicą województwa olsztyńskiego, które wówczas było największym polskim województwem. W latach 1945-1975 Olsztyn również był miastem wojewódzkim.

W skład powiatu olsztyńskiego wchodzą miasta: Barczewo, Biskupiec, Dobre Miasto, Jeziorany, Olsztynek.

Wg oficjalnego podziału w mieście znajdują się 23 osiedla, które pełnią rolę pomocniczą gminy. Niektóre z nich zwyczajowo nazywane są dzielnicami. Poza nimi istnieje również ok. 20 osiedli nie posiadających rad osiedlowych.

Ostatnia zmiana podziału administracyjnego miała miejsce w 2007. Wówczas od osiedla Jaroty oderwało się Osiedle Generałów.

Zobacz:

edytuj  

Historia

Serce Jezusowe - 9.09.1916.jpg

Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z roku 1334. Prawa miejskie nadano 31 października 1353 roku. Zasadźcą miasta był Jan z Łajs.

Liczne wojny XV wieku niejednokrotnie niszczyły młode jeszcze miasto. Na mocy traktatu pokojowego zawartego w 1466 roku, Olsztyn wraz z całą Warmią przeszedł pod zwierzchnictwo Polski. Kolejna wojna, wywołana w latach 1519-1521 przez zakon krzyżacki spustoszyła południową Warmię.

Kolejny wiek to rozkwit miasta, korzystnie położonego na ruchliwym szlaku Królewiec-Warszawa. Rozwój został powstrzymany przez wojny północne w XVII i XVIII wieku, a wielka zaraza lat 1709-1712 wyludniła miasteczko niemal całkowicie.

W okresie rozbiorów Warmię wcielono do Królestwa Prus. Druga połowa XIX i początek XX wieku to dynamiczny rozwój miasta. W tym samym okresie Olsztyn stał się ośrodkiem polskiego ruchu narodowego na Warmii.

Po I wojnie światowej Olsztyn wraz z Warmią pozostał przy Niemczech. 22 stycznia 1945 Olsztyn zajęła Armia Czerwona, żołnierze radzieccy podpalili miasto - zniszczeniu uległo ok. 40% zabudowy.

edytuj  

Transport

Olsztyn nie posiada obwodnicy, a większość ruchu tranzytowego odbywa się ulicami miasta. Obecnie trwają prace nad obwodnicą, która ma powstać do 2013 r. Główne drogi przebiegające przez miasto:

Drogi krajowe

Drogi wojewódzkie

Przewozy pasażerskie w mieście realizowane są na 34 liniach autobusowych. W Olsztynie funkcjonują także przewoźnicy prywatni, którzy zapewniają komunikację w granicach miasta, jak również z okolicznymi miejscowościami. Władze miasta rozważają reaktywację sieci tramwajowej.

Olsztyńskie dworce i stacje kolejowe: Olsztyn Główny, Olsztyn Zachodni, Olsztyn Gutkowo.

Olsztyn posiada cywilno-sportowy port lotniczy, usytuowany ok. 4,5 km od centrum Olsztyna, w dzielnicy Dajtki. W 2006 r. wybudowany zostanie betonowy pas startowy umożliwiający lądowanie samolotów zabierających do 30 pasażerów.

Zobacz:

edytuj  

Sport

W mieście działa wiele klubów sportowych, m.in.:

W sezonie 2009/10 dwa, z wyżej wymienionych klubów, reprezentują olsztyński sport na najwyższym poziomie rozgrywkowym w Polsce. AZS UWM Olsztyn występuje w PlusLidze, w której w sezonie 2008/09 zajął szóste miejsce, natomiast piłkarze ręczni Travelandu Olsztyn grają w ekstraklasie, w której w poprzednim sezonie wywalczyli piąte miejsce. W sezonie 2008/09 w I lidze rugby miasto reprezentowane było przez zespół WMPD Rugby Olsztyn, który ostatecznie spadł o klasę niżej i obecnie występuje w nowo utworzonej I lidze, będącej druga w hierarchii po ekstralidze ligą męskich ligowych rozgrywek rugby w Polsce.

Piłkarze nożni OKS 1945 Olsztyn występują w grupie wschodniej II ligi, a zawodnicy Warmii Olsztyn oraz OKS II Stomilowcy Olsztyn w klasie okręgowej.

Główne obiekty sportowe w Olsztynie to m.in.:

W mieście działają także trzy boiska wybudowane w ramach programu Orlik 2012. W 2010 ma powstać kolejnych pięć takich obiektów. W 2009 rozpoczęto również budowę basenu olimpijskiego przy alei Piłsudskiego w pobliżu Stadionu OSiR-u oraz basenu akademickiego w pobliżu skrzyżowania alei Warszawskiej z ulicą Tuwima.

Aktualnie w hali Urania swe mecze rozgrywają ekipy AZS UWM Olsztyn oraz Travelandu Olsztyn. Hala może pomieścić ok. 3 tys. widzów. Na Stadionie OSiR-u występują natomiast piłkarze OKS 1945 Olsztyn. Stadion może pomieścić ponad 16 tys. kibiców, jednak tylko ok. 2 tys. z nich może zasiąść na miejscach siedzących. Warmia Olsztyn rozgrywa swe mecze na własnym stadionie, natomiast piłkarze Stomilowców na pełnowymiarowym boisku ze sztuczną nawierzchnią na Dajtkach. Zespół WMPD Rugby Olsztyn korzysta ze stadionu przy ulicy Artyleryjskiej.

W latach 2003-2008 Olsztyn był etapowym miastem kolarskiego wyścigu Tour de Pologne oraz gospodarzem Memoriału Huberta Jerzego Wagnera.

edytuj  

Turystyka

Olsztyn-katedra.jpg

Olsztyn jest stolicą jednego z największych turystycznych regionów Polski - Warmii i Mazur. Tym samym pełni rolę ważnego ośrodka turystycznego w regionie. Miasto posiada wiele atrakcji, którymi przyciąga turystów, zarówno z kraju, jaki i z zagranicy.

Jednym z atutów miasta są jeziora, których Olsztyn posiada w swych granicach administracyjnych kilkanaście. Nad jednym z nich - jeziorem Ukiel - umiejscowione jest kąpielisko miejskie, które w okresie wakacji przeżywa oblężenie mieszkańców i turystów. Inne walory przyrodnicze miasta to m.in. największy w Europie las na terenach miejskich oraz kilka parków.

Olsztyna-parkz2.jpg

Innym atutem jest olsztyńskie Stare Miasto, gdzie znajduje się wiele zabytków, m.in. gotycki zamek kapituły warmińskiej z II połowy XIV w. czy XIV wieczna konkatedra pw. św. Jakuba.

Poza tym Olsztyn posiada również planetarium, obserwatorium astronomiczne w XIX wiecznej wieży ciśnień oraz kilka szlaków turystycznych na terenie miasta i w jego okolicach (Zobacz: Szlaki turystyczne Olsztyna i okolic).

edytuj  

Zabytki


Pełna lista zabytków

edytuj  

Edukacja

Olsztyn jest najważniejszym ośrodkiem edukacyjnym województwa warmińsko-mazurskiego oraz jednym z ważniejszych w północnej Polsce. Uczelnie wyższe:

Miasto posiada ponad 10 liceów ogólnokształcących, szereg gimnazjów i szkół podstawowych.

edytuj  

Kultura

Olsztyn to ważny ośrodek kulturowy regionu. W mieście funkcjonuje wiele instytucji kulturalnych:

W Olsztynie, szczególnie w sezonie letnim, odbywa się wiele cyklicznych imprez i festiwali: Ogólnopolskie Spotkania Zamkowe "Śpiewajmy Poezję", Olsztyńskie Noce Bluesowe, Olsztyńska Trzydniówka Teatralna, "Letnie sesje śmiechoterapii" czy też Olsztyńskie Lato Artystyczne czyli ok. trzymiesięczny cykl imprez odbywających się głównie na Olsztyńskiej Starówce.


edytuj  

Gospodarka

Olsztyn jest głównym ośrodkiem przemysłu:

  • oponiarskiego (największa fabryka opon w Polsce, Michelin),
  • drzewnego,
  • meblarskiego,
  • odzieżowego,
  • środków transportu,
  • materiałów budowlanych,
  • poligraficznego.
edytuj  

Przyroda

Przez Olsztyn przepływają 3 rzeki: Łyna, Wadąg i Kortówka.

W granicach administracyjnych miasta leży 15 jezior (13 powyżej 1 hektara). Łącznie powierzchnia jezior w Olsztynie wynosi około 725 ha (7,25 km² - 8,25% powierzchni miasta).

Lasy zajmują 21,2% powierzchni miasta. Ponad połowa to zwarty kompleks Lasu Miejskiego (1050 ha), pełniący przede wszystkim funkcje terenów rekreacyjno - wypoczynkowych oraz turystyczno - krajoznawczych.

Zieleń miejska zajmuje 560 ha (6,5% powierzchni miasta). Urządzona jest w postaci licznych parków, zieleńców, skwerów oraz trzech ponadstuletnich cmentarzy.

Na terenie Olsztyna znajdują się dwa rezerwaty przyrody roślinności torfowej:

  • Mszar - powierzchnia: 4 ha, ustanowiony w 1953 roku
  • Redykajny - powierzchnia: 10 ha, ustanowiony w 1949 roku
edytuj  

Czy wiesz że

  • W 1635 w Olsztynie przebywał król Władysław IV Waza, a 3 lutego 1807 Napoleon Bonaparte
  • W latach 1457-1458 biskupem warmińskim był Eneasz Sylwiusz Piccolomini, późniejszy papież Pius II 1458-1464
  • Plac Pułaskiego jest jednym z niewielu rond w Europie, gdzie na środku umiejscowiony jest parking i toaleta miejska, a samo rondo ma kształt prostokąta
  • Na Stadionie Leśnym padł niegdyś rekord świata w trójskoku?
  • W Olsztynie znajduje się najwyższy obiekt w Polsce - maszt radiowo-telewizyjny, którego wysokość wynosi 360 m
  • W drugiej połowie XIX wieku osuszono kilka olsztyńskich jezior, w tym jezioro Fajferek, nad którym w 1845 roku Zarząd Miejski otworzył kąpielisko
  • Pierwsza wzmianka o Olsztynie pochodzi z dokumentu lokacyjnego Kieźlin
  • Olsztyn został w latach 2003-2006 czterokrotnie uznany najlepszym miastem etapowym kolarskiego wyścigu Tour de Pologne
  • Pierwszy pokazowy mecz korfballu w Polsce odbył się w 1987 roku w Olsztynie?
edytuj  

Olsztynianie

Osoby urodzone w Olsztynie lub związane z miastem:

Zobacz pełną listę... oraz kategorię
edytuj  

Uwagi techniczne

Rozwój haseł związanych z Olsztynem wymaga stworzenia, rozszerzenia, bądź usystematyzowania wielu artykułów, zapraszamy do współpracy.

Przydatne linki:

edytuj  

Do napisania

(KOLEJNOŚĆ ALFABETYCZNA):

  1. Allensteiner Zeitung
  2. Automobilklub Olsztyński
  3. Bank Olsztynski obecnie budynek ZETO, ul. Pieniężnego 6
  4. Bank Rzeszy obezcnie budynek Banku Kredytowego, ul. Dąbrowszczaków 11
  5. Central Hotel w Olsztynie obecnie budynek OBN im. W. Kętrzyńskiego
  6. Centrum Turystyki Aktywnej KOŁODROM
  7. Chór Chłopięcy miasta Olsztyn pod dyrekcją P. Józefa Wojtkowiaka
  8. Cmentarz Komunalny w Olsztynie (ul. Poprzeczna)
  9. Cmentarz Komunalny Olsztyn-Dywity
  10. Cmentarz św. Jakuba w Olsztynie
  11. Cmentarze wojenne w Olsztynie (ul. Szarych Szeregów, ul. Baczewskiego)
  12. Collegium Bacallarum [1]
  13. Dom Zdrojowy w Olsztynie obecnie budynek, Wojska Polskiego 33
  14. Dziecięcy Zespół Tańca Ludowego Rutka
  15. Festiwal Polskiej Twórczości Telewizyjnej [2]
  16. Forum Rozwoju Olsztyna
  17. Fundacja ŻAK
  18. Hotele w Olsztynie
  19. Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności Polskiej Akademii Nauk w Olsztynie
  20. Instytut Kultury Chrześcijańskiej w Olsztynie - powołany 29 września 1979 przez bp. warmińskiego Józefa Glempa. [3]
  21. Kapela Jakubowa
  22. Kamienica Pod Samowarem [4]
  23. Komunikacja miejska w Olsztynie ujęcie przekrojowe: historia, struktura, przedsiębiorstwa
  24. Kościół Ewangelicki p.w. Chrystusa Zbawiciela w Olsztynie
  25. Kościół Klasztorny Bernardynów w Olsztynie p.w. Chrystusa Króla i św. Franciszka
  26. Kulturka [5] [6] ISSN 1895-779X
  27. Mazurskie Meble International
  28. Mebel Plast
  29. Medal św. Jakuba [7]
  30. Memoriał Andrzeja Dobrowolskiego
  31. Memoriał Józefa Jerzego Matrackiego
  32. Międzynarodowy Memoriał Marka Włodarczyka
  33. Mury miejskie w Olsztynie
  34. Muzeum Archidiecezji Warmińskiej [8]
  35. Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne w Olsztynie
  36. Olsztyńska Miejska Sieć Komputerowa OLMAN [9]
  37. Olsztyński Klub Menedżera
  38. Olsztyński Nowy Teatr Rapsodyczny
  39. Osobowość Roku Warmii i Mazur
  40. Ośrodek religijny w Olsztynie
  41. Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego jako instytucja oraz budynek dawny Dom Polski przy ul. Partyzantów
  42. Pałac Młodzieży w Olsztynie [10]
  43. Pałac Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie ul. Metalowa
  44. Panorama Północy
  45. Park Miejski Jakubowo w Olsztynie [11]
  46. Park Kulturowy Warmińska Droga Krajobrazowa Gietrzwałd-Woryty (po sąsiedzku [12]
  47. Policealne Studium Aktorskie im. Aleksandra Sewruka przy Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie
  48. PKM Olsztyn
  49. Pomnik plebiscytowy w Olsztynie (# de)
  50. PP Perkoz Olsztyn
  51. Prussica-Sammlung Trunz (# de, # en)
  52. Schola Teatru Wiejskiego Węgajty
  53. Bank Ludowy w Olsztynie/Spółdzielczy Bank Ludowy w Olsztynie [13]
  54. Studium Aktorskie w Olsztynie - jedyna policealna szkoła w Polsce dająca dyplom aktora sceny dramatycznej, założone w grudniu 1990.
  55. Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Gest
  56. Stowarzyszenie Święta Warmia
  57. Stowarzyszenie na Rzecz Ochrony Krajobrazu Kulturowego Mazur Sadyba
  58. Stowarzyszenie Zacisze w Olsztynie
  59. Taxi-Oko
  60. Tartak Raphaelsohnów
  61. Teatr Biały w Olsztynie
  62. Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie
  63. Towarzystwo Naukowe Nieruchomości
  64. Towarzystwo Upiększania Miasta Olsztyna [14] [15]
  65. Turystyka i rekreacja w Olsztynie
  66. Warmińskie Przedsiębiorstwo Budowlane
  67. Warmińsko-Mazurski Klubu Biznesu
  68. Warmińsko-Mazurskie Zrzeszenie Przewoźników Drogowych
  69. Warmiss Volley Olsztyn
  70. Wodny Patrol Zespół Piosenki Żeglarskiej
  71. Zabytki Olsztyna
  72. Zespół Pieśni i Tańca Kłobuki
  73. Zespół Pieśni i Tańca Kortowo
  74. Zespół Pieśni i Tańca Olsztyn
  75. Zespół Pieśni i Tańca Warmia

Biografie:

  1. Alfons Kułakowski malarz
  2. August Feddersen/Thomas August Feddersen architekt: Teatr im. S. Jaracza, Kościół i Klasztor Franciszkanów, Szpital Mariacki, Młyn (Silos zbożowy) przy Dworcowej, kamienicy przy Kajki 4, Loży Masońskij przy Kajki 3+ [16]
  3. Benedykt Błoński
  4. Leszek Dorosz
  5. Eugenia Dudzik
  6. Bohdan Głuszczak aktor [17]
  7. Mariusz Kotowski reżyser-pisarz[18]; [19]
  8. Mariusz Kowalewski – dziennikarz
  9. Jacek Hopfer – dziennikarz
  10. Jacek Panas – dziennikarz
  11. Jerzy Litwiński
  12. Aleksander Stankiewicz - wielokrotny mistrz świata we fryzjerstwie.
  13. Eugenia Śnieżko-Szafnaglowa (1990-1981) słynna aktorka Teatru im. Stefana Jaracza, pierwsze przedstawienie w Olsztynie 18 listopada 1945.
  14. Tomasz Waszczuk
  15. Joanna Wańkowska-Sobiesiak – dziennikarka
  16. Joanna Wojciechowska – dziennikarka
  17. Władysław Katarzyński [20]
  18. Wojciech Wrzecionkowski
  19. Zofia Uggla
edytuj  

Do poszerzenia

Opisy: II Liceum Ogólnokształcące im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego w OlsztynieAeroklub Warmińsko-MazurskiAreszt Śledczy w OlsztynieBrowar JurandBrowar KormoranBudynek Banku OlsztyńskiegoBudynek Rejencji w OlsztynieCentrum Badań WschodnichCzyści jak ŁzaGrupa RastGwardia OlsztynInstytut Rybactwa ŚródlądowegoKapela JakubowaBazylika konkatedralna św. Jakuba w OlsztynieLas Miejski w OlsztynieMemoriał Huberta Jerzego WagneraMuzeum Przyrody w OlsztynieMuzeum Sportu w OlsztynieObserwatorium Astronomiczne w OlsztynieOkręg wyborczy OlsztynOlsztyn GłównyOlsztyn ZachodniOlsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa RusieckiegoOlsztyńska Trzydniówka TeatralnaOlsztyński Okręg PrzemysłowyOlsztyński Teatr LalekOlsztyńskie Dni NaukiOlsztyńskie Spotkania TeatralneOsobowość Roku Warmii i MazurPark Kusocińskiego w OlsztyniePark Zamkowy w OlsztyniePlanetarium w OlsztyniePomniki OlsztynaRemiza Straży Pożarnej w OlsztynieSport w OlsztynieStare Miasto (Olsztyn)Staromiejskie ulice w OlsztynieSzlak KopernikowskiSzlak Zamków GotyckichTeatr Studencki CezarTeatr im. Stefana Jaracza w OlsztynieTV OlsztynWilla Bayer w OlsztynieWilla Casablanca w OlsztynieWilla Secesyjna w OlsztynieWMPD Rugby OlsztynWspólnota Kulturowa BorussiaZakład Elektronicznej Techniki Obliczeniowej w OlsztynieZamek Kapituły Warmińskiej w OlsztynieZespół Pieśni i Tańca "Kortowo"

Biografie: Andrzej ArciszewskiPiotr BałtroczykKazimierz BrakonieckiZbigniew DąbkowskiPiotr GrzymowiczKrzysztof HołowczycJanusz JasińskiKazimierz SchillingMariusz SieniewiczAndrzej WakarTomasz WilczyńskiMaria Zientara-MalewskaWiktor Wawrzyczek

edytuj  

Do opatrzenia zdjęciem

edytuj  

Artykuły na medal

Dobre i medalowe artykuły związane z Olsztynem:

edytuj  

Kategorie

edytuj  

Siostrzane projekty

edytuj  

Powiązane Wikiprojekty


edytuj  

Inne portale tematyczne na polskojęzycznej Wikipedii

Portal.svg
Czym są portale? • Portal:Portale • Czym są wikiprojekty?
Przypisy